Feest in België, want kroonprinses Elisabeth wordt vandaag 25. Wij spraken koningshuisdeskundige Wim Dehandschutter over deze grote verjaardag, Elisabeths welverdiende tussenjaar én zijn nieuwe boek.
Onder de Europese troonopvolgers is Elisabeth binnen haar generatie altijd nét de oudste, en ook nét de meest serieuze. Zelfs vergeleken met prinses Amalia steekt de toekomstige koningin van België net iets volwassener en ernstiger af. Logisch ook wel: ze heeft een grote reputatie hoog te houden in haar land, is inmiddels dubbel afgestudeerd aan Oxford én Harvard en maakt zich nu met een tussenjaar op voor een heel nieuw hoofdstuk… de echte voorbereidingen op haar koningschap.
Een interessante tijd, vond ook koningshuisdeskundige Wim Dehandschutter, die in zijn nieuwe boek Elisabeth: Expeditie Troon alles uit de doeken doet over wie ‘Lisa’ precies is en hoe ze wordt voorbereid op haar koninklijke toekomst. Wij spraken hem.
Je hebt het in je boek over het feit dat Elisabeth de eerste regerende koningin van België wordt. Wat betekent dat voor het koningshuis?
“Dat ze het gaat moderniseren, vanaf het eerste begin al, gewoon omdat ze onze eerste regerende koningin wordt. Zij gaat hoe dan ook alles veranderen. Het is een primeur. Ik heb haar op het einde voor haar studies, vlak voor haar diploma-uitreiking in Amerika in mei kunnen interviewen en toen sprak ze over de hoge verwachtingen die Belgen van haar hebben. Toen zei ze: ‘Ja oké, ik vind dat wel leuk en ik ben daar dankbaar voor dat mensen zoveel vertrouwen in mij hebben, maar het maakt me ook wel een beetje angstig.’ Ze zegt ook heel duidelijk: ik wil me niet echt laten vastpinnen op mijn geslacht of me laten reduceren tot enkel mijn geslacht. Ik ben veel meer dan alleen de eerste vrouw die ooit op de troon gaat komen.”
Zit die modernisering dan vooral in haarzelf?
“Het is vooral de keuzes die haar ouders hebben gemaakt en haar opvoeding die het koningshuis hebben gemoderniseerd. Wat voor ons in Vlaanderen heel belangrijk is, is dat zij de eerste koningin gaat worden die volledig Nederlandstalig onderwijs heeft gevolgd, terwijl al haar voorgangers, ook haar vader, een groot deel van hun onderwijstraject in het Frans hebben gevolgd. Ook het feit dat zij opgegroeid is in een gelukkig gezin op het kasteel van Laken, is heel ongebruikelijk in de Belgische koninklijke geschiedenis. Er zijn genoeg verhalen bekend van hoe broers en zussen tegenover elkaar stonden, omdat alle aandacht en focus ging naar de oudste van het gezin, de oudste zoon die dan koning ging worden. Daarin hebben Filip en Mathilde andere keuzes gemaakt, veel meer als ouders nagedacht. Elisabeth is dan wel de oudste, ze wordt ooit koningin, maar de andere kinderen zijn minstens even belangrijk, die worden gelijkwaardig behandeld.”
Ze is een jonge en moderne meid, maar wij zien haar in Nederland ook wel als heel erg keurig. Jij noemt het zelf ‘een façade van perfectie. hoe diep gaat die?
“Je merkt heel duidelijk dat zij nog geen fouten heeft begaan, nog geen schandalen heeft veroorzaakt. Ze heeft een onberispelijk imago. Dat verklaart ook voor een deel haar populariteit. Ik denk dat haar ouders daar ook heel sterk over waken. Er waren bij Filip bij de troonsbestijging in 2013 toch wel twijfels: gaat hij wel een goede koning worden? Maar als je de balans nu na dertien jaar maakt, is hij toch geslaagd om de perceptie op een positieve manier te keren. Het Belgische koningshuis straalt weer prestige uit. Het heeft weer allure. Geen schandalen onder koning Filip en koningin Mathilde. Dat wordt ook doorgezet met prinses Elisabeth.”
Best wel veel druk op jonge schouders…
“Je ziet dat zij goed de balans weet te houden. Ze heeft die koninklijke uitstraling. Ze slaagt erin om op hoge hakken overeind te blijven. Ze is heel mooi gekleed door zowel chique modehuizen als normale budgetketens zoals Zara en H&M. Aan de ene kant kan het enigszins afstandelijk overkomen, aan de andere kant is ze heel toegankelijk. Elisabeth is de ster van de koninklijke familie. Mensen zien in haar net zo goed dat buurmeisje. Dat is een heel moeilijke balans die je moet houden, maar ze slaagt daar toch op een wonderlijke manier in. Iedereen is positief over haar. Dat is toch wel heel bijzonder als je weet hoe moeilijk de koninklijke familie soms ligt in België.”
Ze neemt nu eerst een jaar vrijaf. Wat gaat er daarna voor haar veranderen?
“Je zag al dat ze de voorbije maanden af en toe dingen deed, zoals tijdens het staatsbezoek van Japan aan België en tijdens de nationale feestdag. Je zag haar bijvoorbeeld niet op de begrafenis van koning Harald in Noorwegen, terwijl je Amalia en Ingrid Alexandra daar wel samen zag. Dat vond ik wel een beetje spijtig. Ik verwacht niet dat ze de komende tijd heel vaak publieke activiteiten gaat doen. Het is ook heel onduidelijk wat ze op dit moment aan het doen is. Ik hoor signalen dat ze in het buitenland zit om nog van die sabbatperiode te genieten. Ze heeft in mei tijdens dat interview zelf aangegeven: ik ga een jaar tijd nemen voor mezelf, een jaar of zelfs langer. De verwachting is dat ze pas in 2028 de rol gaat opnemen van troonopvolger.”
Een hele bewuste wachttijd? Want als ze begint, begint ze ook echt…
“Dat is ook het signaal dat ik al lang had gekregen: als ze eenmaal begint aan dat actieve leven in het koningshuis, is er geen weg meer terug. Ze kan geen deeltijdprinses zijn, in de zin van de helft van de tijd werk voor het koningshuis doen en de andere helft van de tijd gewoon genieten van vakantie en dergelijke. Als ze begint, moet ze zich er volop voor smijten.”
Welke taak gaat ze dan als eerste oppakken?
“De belangrijkste taak die ze gaat opnemen is voorzitter van het Belgische agentschap voor buitenlandse handel. Dat betekent dat ze handelsmissies gaat leiden, een rol die traditioneel in het takenpakket van de troonopvolger zit. Koning Albert heeft dat gedaan toen hij nog prins was. Koning Filip heeft dat twintig jaar lang gedaan toen hij kroonprins was.
In hoeverre spiegelt het pad naar de troon van Elisabeth dat van Filip toen hij rond de 25 was?
“Hij heeft politieke wetenschappen gestudeerd en heeft na zijn studies eigenlijk ook een soort sabbatperiode genomen. Hij was in Amerika en is daar blijven hangen. Hij is Amerika doorgereisd samen met een van zijn adviseurs die hem toen waren toegewezen. Hij heeft ook Oostbloklanden bezocht en heeft in India gezeten om daar in het sterfhuis van Moeder Teresa vrijwilligerswerk te doen. Met de dienst ontwikkelingssamenwerking van de Belgische overheid is hij ook naar Colombia en andere landen geweest. Dus de verwachting van wat Elisabeth aan het doen is, humanitair werk bijvoorbeeld, dat heeft Filip in dezelfde periode op dezelfde leeftijd ook gedaan. Dat is wel een beetje het voorbeeld.”
Dus Elisabeth volgt zijn route?
“Ik kan niet zeggen dat het een op een hetzelfde is, maar het heeft wel alle schijn. Met het verschil dat Filip veel dichter bij Elisabeth staat. Hij kijkt veel meer toe hoe zij voorbereid wordt op de troon en geeft ook praktisch advies. Bij Filip was het vooral koning Boudewijn, zijn oom, die zich met hem bezighield. Dus dat is wel een belangrijk verschil. Elisabeth kan veel beter voorbereid worden door koning Filip dan Filip zelf was voorbereid.”
Als ze straks terug is en goed en wel begint aan haar Expeditie Troon, wat belooft volgens jou dan haar grootste uitdaging te worden?
“Omwille van het feit dat de verwachtingen in België zo hoog zijn, ze is het populairste lid van het koningshuis, gaat dat een serieuze uitdaging worden. Ze gaat op een gegeven moment ooit een fout maken, of ze gaat ooit wel eens kritiek krijgen. De grootste uitdaging bestaat er volgens mij in dat ze daarmee leert omgaan, om te beseffen dat je niet perfect kunt zijn en om die verwachtingen van de bevolking te voldoen. Los daarvan wordt ze natuurlijk koningin van een heel complex land, met de verschillende taalgemeenschappen, de Vlamingen en de Franstaligen. Dat is voor elke koning in België een serieuze uitdaging, zeker omdat het koningshuis toch wel steeds een beetje in discussie staat. Maar omdat ze op de juiste manier begeleid wordt door haar ouders, wat ook een nieuwigheid is, denk ik dat ze de juiste ondersteuning heeft van thuis uit.”
Elisabeth: Expeditie Troon is nu verkrijgbaar voor 29,99 euro.
